Wavefunctions in chaotic quantum systems
Arnd B¨ acker
Institut f¨ ur Theoretische Physik TU Dresden www.physik.tu-dresden.de/˜baecker
Lund, January 2004
- ⊕
Wavefunctions in chaotic quantum systems Arnd B acker Institut f - - PowerPoint PPT Presentation
Wavefunctions in chaotic quantum systems Arnd B acker Institut f ur Theoretische Physik TU Dresden www.physik.tu-dresden.de/baecker Lund, January 2004 I Introduction Aim Overview on properties of eigenfunctions in chaotic
Institut f¨ ur Theoretische Physik TU Dresden www.physik.tu-dresden.de/˜baecker
Lund, January 2004
Arnd B¨ acker 2
⇐ ⇒ Σ ⊕
α α
Arnd B¨ acker 3
⇐ ⇒ Σ ⊕
t = 10s t = 15s t = 20s
Arnd B¨ acker 4
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 5
⇐ ⇒ Σ ⊕
1 2Σ1 := {(E 1 2p, q) | (p, q) ∈ Σ1} .
Arnd B¨ acker 6
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 7
⇐ ⇒ Σ ⊕
∗
∗
T→∞
T
Remark: The Birkhoff ergodic theorem shows that for f ∈ L1(M, µ) the time average exists (µ a.e.).
Arnd B¨ acker 8
⇐ ⇒ Σ ⊕
∗
Arnd B¨ acker 9
⇐ ⇒ Σ ⊕
T→∞
T
Arnd B¨ acker 10
⇐ ⇒ Σ ⊕
t→∞ C(t) =
(Eg.: irrational translations on S1)
Arnd B¨ acker 11
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 12
⇐ ⇒ Σ ⊕
AB AAB AAAB AABB AAABB AABAB AAAABB AAABAB AAABBB AABABB AAAAABB AAAABAB AAAABBB AAABAAB AAABABB AABAABB AABABAB AABABBAB
Arnd B¨ acker 13
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 14
⇐ ⇒ Σ ⊕
Remark: Numerical computations via boundary integral method.
Arnd B¨ acker 15
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 16
⇐ ⇒ Σ ⊕
kl(1, ϕ) = 0 leads
k,l.
n = 100 n = 400 n = 1000 n = 1500 n = 2000
Arnd B¨ acker 17
⇐ ⇒ Σ ⊕
5 10 15 25 50 75 100 N(E) E N(E) N(E)
Arnd B¨ acker 18
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0 1 2 3 4 s P(s)
GOE
cardioid billiard
Poisson
0.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0 1 2 3 4 s P(s)
GOE Poisson
circle billiard
Arnd B¨ acker 19
⇐ ⇒ Σ ⊕
n = 100 n = 400 n = 1000 n = 1500 n = 2000
Arnd B¨ acker 20
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 21
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.00 0.10 0.20 0.30 0.40 0.50 0.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0 y ΨE(1,y)
Arnd B¨ acker 22
⇐ ⇒ Σ ⊕
N
Arnd B¨ acker 23
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 24
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 25
⇐ ⇒ Σ ⊕
b
Arnd B¨ acker 26
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5
1 2 3 4 ψ P(ψ)
Arnd B¨ acker 27
⇐ ⇒ Σ ⊕
E→∞
n
Arnd B¨ acker 28
⇐ ⇒ Σ ⊕
||ψn||∞ < cε Eε
n
, ∀ ε > 0 . (28) (related to Lindel¨
||ψn||∞ < cεE
5 24 +ε
n
, ∀ ε > 0 . ||ψnj||∞ ≥ c
for a subsequence.
systems with ||ψn||∞ < cεE37/76+ε
n
, and a system with ||ψnj||∞ > cE1/4
nj
, for Hecke eigenfunctions.
Arnd B¨ acker 29
⇐ ⇒ Σ ⊕
2000 odd-odd eigenfunctions 2000 even-even eigenfunctions
2 4 6 8 10000 20000 E e)
L∞
2 4 6 8 10000 20000 E f)
L∞
Cardioid: 6000 odd eigenfunctions Circle billiard: 1244 eigenfunctions
2 4 6 8 20000 40000 60000 E d)
L∞
2 4 6 8 5000 10000 15000 E
L∞
Arnd B¨ acker 30
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arithmetic triangle: 2099 functions Non-arithmetic triangle: 2092 functions
2 4 6 8 10000 20000 E a)
L∞
2 4 6 8 10000 20000 E b)
L∞
3139 eigenfunctions Octagon 500 eigenfunctions
2 4 6 8 10000 20000 30000 40000 E c)
L∞
2 4 6 8 315000 317500 320000 E
L∞
blue – maxima of eigenfunctions red – mean of maxima of 200 random waves
Arnd B¨ acker 31
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 32
⇐ ⇒ Σ ⊕
n(q − q′/2)ψn(q + q′/2) dq′ ,
Arnd B¨ acker 33
⇐ ⇒ Σ ⊕
(here: I(p, q): action variable)
Arnd B¨ acker 34
⇐ ⇒ Σ ⊕
[AB, R. Schubert, P. Stifter ’98]
KA(q, q′)ψ(q′) d2q′.
Arnd B¨ acker 35
⇐ ⇒ Σ ⊕
cl (R2 × Ω) ⊂ C∞(R2 × Ω):
∞
Arnd B¨ acker 36
⇐ ⇒ Σ ⊕
cl : corresponding
cl (Ω) and W[A] ∼ ∞ k=0 am−k
For details see e.g.:
Arnd B¨ acker 37
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 38
⇐ ⇒ Σ ⊕
ere ’85, Zelditch ’87, Zelditch/Zworski ’96, ....]
j→∞ ψnj, Aψnj = σ(A) ,
A subsequence {nj} ⊂ N has density one if lim
E→∞
#{nj | Enj < E} N(E) = 1 , where N(E) := #{n | En < E} is the spectral staircase function.
Arnd B¨ acker 39
⇐ ⇒ Σ ⊕
T→∞
T
j→∞
Arnd B¨ acker 40
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.00 0.01 0.02 0.03 1000 2000 3000 4000 5000 6000 n d(n)
Arnd B¨ acker 41
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 42
⇐ ⇒ Σ ⊕
x1
y1
Arnd B¨ acker 43
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 44
⇐ ⇒ Σ ⊕
nj→∞
Arnd B¨ acker 45
⇐ ⇒ Σ ⊕
E→∞
Arnd B¨ acker 46
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 47
⇐ ⇒ Σ ⊕
t AUt
Arnd B¨ acker 48
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 49
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 50
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 51
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 52
⇐ ⇒ Σ ⊕
nj→∞ supp(ψnj) ⊂ ΩB
nj→∞ |
Arnd B¨ acker 53
⇐ ⇒ Σ ⊕
y x L0 B0 B1 B(y) L(x)
L(x) ∼ L0 − C(B0 + x)γ δ = 1 2 + 1 2 + γ .
2 < δ < 1 one can find
Arnd B¨ acker 54
⇐ ⇒ Σ ⊕
50 100 150 200 250 2000 4000 6000 8000 10000 E Nbb(E)
Arnd B¨ acker 55
⇐ ⇒ Σ ⊕
30 60 90 120 150 2000 4000 6000 8000 E Nbb(E)
Arnd B¨ acker 56
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 57
⇐ ⇒ Σ ⊕
cos(0.2 π) ψ321 + sin(0.2 π) ψ322 sin(0.2 π) ψ321 − cos(0.2 π) ψ322
Arnd B¨ acker 58
⇐ ⇒ Σ ⊕
1670 1680 1690 1700 1.78 1.79 1.80 1.81 1.82 a E
A A’ B B’ E E’ F F’
Arnd B¨ acker 59
⇐ ⇒ Σ ⊕
A A’ B B’ C C’ D D’ E E’ F F’
Arnd B¨ acker 60
⇐ ⇒ Σ ⊕
E−ǫ, ˜ E+ǫ]
Arnd B¨ acker 61
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 62
⇐ ⇒ Σ ⊕
n
n
n
0.5 1 1.5 2 2.5 2000 2200 2400 2600 2800 3000 0.5 1 1.5 2 2.5 3860 3880 3900 3920 3940 3960
Arnd B¨ acker 63
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 64
⇐ ⇒ Σ ⊕
n
50 100 150 200 250 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 n kn
10 20 30 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 n En-Escar,n
A = 4π 3π/4 = 16 3 = 5.333 . . . )
Arnd B¨ acker 65
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 66
⇐ ⇒ Σ ⊕
([F. Bonechi, S. De Bi´ evre 2003])
([F. Faure, S. Nonnenmacher, S. De Bi` evre 2003])
([F. Faure, S. Nonnenmacher 2003])
Arnd B¨ acker 67
⇐ ⇒ Σ ⊕
([Marklof, Rudnick 2000])
([Rudnick, Kurlberg 2000]) (not all eigenstates are of this type)
([Lindenstrauss 2003]) (all eigenstates are conjectured to be of this type)
([C. Chang, T. Kr¨ uger, R. Schubert, S. Troubetzkoy])
Arnd B¨ acker 68
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5
1 2 3 4 ψ P(ψ) 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0
1 2 3 4 ψ P(ψ)
Arnd B¨ acker 69
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5
1 2 3 4 ψ P(ψ)
Arnd B¨ acker 70
⇐ ⇒ Σ ⊕
E→∞
t AUt
Arnd B¨ acker 71
⇐ ⇒ Σ ⊕
(following [R. Schubert, 2001])
T
t [A − σ(A)]Ut dt
∗ATψn
Arnd B¨ acker 72
⇐ ⇒ Σ ⊕
∗ATψn
E→∞ S2(E, A) ≤
∗AT) dµ
T
Arnd B¨ acker 73
⇐ ⇒ Σ ⊕
E→∞ S2(E, A) = lim E→∞
nj→∞ψnj, Aψnj = σ(A)
(see e.g. Walters)
Arnd B¨ acker 74
⇐ ⇒ Σ ⊕
(for ergodic systems, restricted to subsequence of density one)
Arnd B¨ acker 75
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 76
⇐ ⇒ Σ ⊕
([AB, R. Schubert 2002])
n(q −q′/2)ψn(q +q′/2) dq′ , (75)
n (q, δx) =
Arnd B¨ acker 77
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 78
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.1 0.2 0.3 0.4
2 4 P(Ψ) Ψ
0.2 0.6 1.0 4 8 12 16 20 C(r,θ) r θ=0 θ=π/4 θ=π/2 J0(r)
Arnd B¨ acker 79
⇐ ⇒ Σ ⊕
Cρ(q, δx) =
√ E dpdq .
(79) For ρ = 1 one gets C(δx) = J0(|δx|) + 2π
∞
(−1)l a2l cos(2lθ) + b2l sin(2lθ)
where the coefficients a2l and b2l are the Fourier coefficients a2l = 1 π
2π
b2l = 1 π
2π
Zyczkowski ’92; AB, Schubert ’99]
I(ϕ) :=
∞
ψ(re(ϕ))|2r dr . (81)
Arnd B¨ acker 80
⇐ ⇒ Σ ⊕
C(δx) = J0(|δx|) + 2π
∞
(−1)l a2l cos(2lθ) + b2l sin(2lθ)
Arnd B¨ acker 81
⇐ ⇒ Σ ⊕
2π
2π
∞
2l + b2 2l)[J2l(r)]2 (1 + O(E−1/2)) .
Arnd B¨ acker 82
⇐ ⇒ Σ ⊕
Second moment σ2(r) σ2(r) := 1 2π
2π
Z [C(r, θ) − J0(r)]2 dθ . (87) Expansion gives σ2(r) = 2π2
∞
X
l=1
(a2
2l + b2 2l)[J2l(r)]2 (1 + O(E−1/2)) .
(88) 0.00 0.01 0.02 0.03 0.04 20 40 60 80 100 r σ2(r) numeric expansion
0.0000 0.0004 0.0008 0.0012 10 20 30 40 r difference
Arnd B¨ acker 83
⇐ ⇒ Σ ⊕
cl(A)
Arnd B¨ acker 84
⇐ ⇒ Σ ⊕
cl(A)
∞
2l + b2 2l)[J2l(r)]2 (1 + O(E−1/2)) .
n(r)
∞
Arnd B¨ acker 85
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 86
⇐ ⇒ Σ ⊕
AB, S. F¨ urstberger, R. Schubert: Poincar´ e Husimi representation of eigenstates in quantum billiards (2003)
(q,p),k(s) :=
m∈Z
2σ(s−q+mL)2] ,
(q,p),k, un
Arnd B¨ acker 87
⇐ ⇒ Σ ⊕
(q,p),kn(s) un(s) ds
([Crespi, Perez, Chang ’93; Tualle,Voros ’95])
n
(q,p),kn(s) un(s) ˆ
(q,p),kn(s)cb (q,p),kn(s) ˆ
([Simonotti,Vergini,Saraceno ’97])
Arnd B¨ acker 88
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 89
⇐ ⇒ Σ ⊕
k→∞
n (p, q) =
Arnd B¨ acker 90
⇐ ⇒ Σ ⊕
L L/2 q p 0.0 0.1 0.2 1.5 0.0
a)
L L/2 q p 0.0 0.1 0.2 0.3 1.5 0.0
b)
Arnd B¨ acker 91
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0 0.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0 1.2 1.4 p k=10 k=30 k=500
Arnd B¨ acker 92
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.00 0.05 0.10 0.15
0.0 0.5 1.0 1.5 p
Arnd B¨ acker 93
⇐ ⇒ Σ ⊕
−p x(q) q
Arnd B¨ acker 94
⇐ ⇒ Σ ⊕
n
ψn, AψnΩ =
1
hn(q, p) 4
n
) , (101)
Arnd B¨ acker 95
⇐ ⇒ Σ ⊕
1 2π vol(Ω).
ψn, AψnΩ =
1
hn(q, p) 4
n
) , (102)
Arnd B¨ acker 96
⇐ ⇒ Σ ⊕
L L/2 q p 0.0 0.1 0.2 1.5 0.0
a)
Arnd B¨ acker 97
⇐ ⇒ Σ ⊕
2x−q,(x−q)] ,
START
Arnd B¨ acker 98
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 99
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 100
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.6 0.7 0.8 0.9 1 1 2 3 4 5 6 1e-05 1e-04 0.001 0.01 0.1 1 2 4 6 8 10
Arnd B¨ acker 101
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.4 0.8 1.2 1.6 0.00 0.05 0.10 0.15 0.20 x(t) t 0.0 0.4 0.8 1.2 0.00 0.05 0.10 0.15 0.20 y(t) t
Arnd B¨ acker 102
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.4 0.8 1.2 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 y(t) x(t)
Arnd B¨ acker 103
⇐ ⇒ Σ ⊕
0.0 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.00 0.05 0.10 0.15 0.20 prob(t) t
Arnd B¨ acker 104
⇐ ⇒ Σ ⊕
Arnd B¨ acker 105
⇐ ⇒ Σ ⊕
acker, R. Schubert and P. Stifter: On the number of bouncing ball modes in billiards,
acker, R. Schubert and P. Stifter: Rate of quantum ergodicity in Euclidean billiards,
acker, R. Schubert and M. Taglieber: Maximum norms of chaotic quantum eigenstates and random waves, Physica D 129 (1999) 1-14.
acker and R. Schubert: Chaotic eigenfunctions in momentum space,
acker and F. Steiner: Quantum chaos and quantum ergodicity, in: ETAaESoDS, B. Fiedler (ed.), 717-752, Springer-Verlag (2001).
acker and R. Schubert: Autocorrelation function of eigenstates in chaotic and mixed systems,
acker, S. F¨ urstberger and R. Schubert: Poincar´ e Husimi representation of eigenstates in quantum billiards, preprint 2003
PhD Thesis, Abteilung Theoretische Physik, Universit¨ at Ulm (2001). ... and the references therein ;-)
Arnd B¨ acker 106
⇐ ⇒ Σ ⊕