Genomic and epigenomic signatures for interpreting complex disease
Manolis Kellis
MIT Computer Science & Artificial Intelligence Laboratory Broad Institute of MIT and Harvard
ATATTGAATTTTCAAAAATTCTTACTTTTTTTTTGGATGGACGCAAAGAAGTTTAATAATCATATTACATGGCATTACCACCATATA TATCCATATCTAATCTTACTTATATGTTGTGGAAATGTAAAGAGCCCCATTATCTTAGCCTAAAAAAACCTTCTCTTTGGAACTTTC TAATACGCTTAACTGCTCATTGCTATATTGAAGTACGGATTAGAAGCCGCCGAGCGGGCGACAGCCCTCCGACGGAAGACTCTCCTC TGCGTCCTCGTCTTCACCGGTCGCGTTCCTGAAACGCAGATGTGCCTCGCGCCGCACTGCTCCGAACAATAAAGATTCTACAATACT CTTTTATGGTTATGAAGAGGAAAAATTGGCAGTAACCTGGCCCCACAAACCTTCAAATTAACGAATCAAATTAACAACCATAGGATG AATGCGATTAGTTTTTTAGCCTTATTTCTGGGGTAATTAATCAGCGAAGCGATGATTTTTGATCTATTAACAGATATATAAATGGAA GCTGCATAACCACTTTAACTAATACTTTCAACATTTTCAGTTTGTATTACTTCTTATTCAAATGTCATAAAAGTATCAACAAAAAAT TTAATATACCTCTATACTTTAACGTCAAGGAGAAAAAACTATAATGACTAAATCTCATTCAGAAGAAGTGATTGTACCTGAGTTCAA CTAGCGCAAAGGAATTACCAAGACCATTGGCCGAAAAGTGCCCGAGCATAATTAAGAAATTTATAAGCGCTTATGATGCTAAACCGG TTTGTTGCTAGATCGCCTGGTAGAGTCAATCTAATTGGTGAACATATTGATTATTGTGACTTCTCGGTTTTACCTTTAGCTATTGAT TGATATGCTTTGCGCCGTCAAAGTTTTGAACGAGAAAAATCCATCCATTACCTTAATAAATGCTGATCCCAAATTTGCTCAAAGGAA TCGATTTGCCGTTGGACGGTTCTTATGTCACAATTGATCCTTCTGTGTCGGACTGGTCTAATTACTTTAAATGTGGTCTCCATGTTG CACTCTTTTCTAAAGAAACTTGCACCGGAAAGGTTTGCCAGTGCTCCTCTGGCCGGGCTGCAAGTCTTCTGTGAGGGTGATGTACCA TGGCAGTGGATTGTCTTCTTCGGCCGCATTCATTTGTGCCGTTGCTTTAGCTGTTGTTAAAGCGAATATGGGCCCTGGTTATCATAT CCAAGCAAAATTTAATGCGTATTACGGTCGTTGCAGAACATTATGTTGGTGTTAACAATGGCGGTATGGATCAGGCTGCCTCTGTTT GGTGAGGAAGATCATGCTCTATACGTTGAGTTCAAACCGCAGTTGAAGGCTACTCCGTTTAAATTTCCGCAATTAAAAAACCATGAA TAGCTTTGTTATTGCGAACACCCTTGTTGTATCTAACAAGTTTGAAACCGCCCCAACCAACTATAATTTAAGAGTGGTAGAAGTCAC CAGCTGCAAATGTTTTAGCTGCCACGTACGGTGTTGTTTTACTTTCTGGAAAAGAAGGATCGAGCACGAATAAAGGTAATCTAAGAG TTCATGAACGTTTATTATGCCAGATATCACAACATTTCCACACCCTGGAACGGCGATATTGAATCCGGCATCGAACGGTTAACAAAG GCTAGTACTAGTTGAAGAGTCTCTCGCCAATAAGAAACAGGGCTTTAGTGTTGACGATGTCGCACAATCCTTGAATTGTTCTCGCGA AATTCACAAGAGACTACTTAACAACATCTCCAGTGAGATTTCAAGTCTTAAAGCTATATCAGAGGGCTAAGCATGTGTATTCTGAAT TTAAGAGTCTTGAAGGCTGTGAAATTAATGACTACAGCGAGCTTTACTGCCGACGAAGACTTTTTCAAGCAATTTGGTGCCTTGATG CGAGTCTCAAGCTTCTTGCGATAAACTTTACGAATGTTCTTGTCCAGAGATTGACAAAATTTGTTCCATTGCTTTGTCAAATGGATC ATGGTTCCCGTTTGACCGGAGCTGGCTGGGGTGGTTGTACTGTTCACTTGGTTCCAGGGGGCCCAAATGGCAACATAGAAAAGGTAA GAAGCCCTTGCCAATGAGTTCTACAAGGTCAAGTACCCTAAGATCACTGATGCTGAGCTAGAAAATGCTATCATCGTCTCTAAACCA ATTGGGCAGCTGTCTATATGAATTATAAGTATACTTCTTTTTTTTACTTTGTTCAGAACAACTTCTCATTTTTTTCTACTCATAACT AGCATCACAAAATACGCAATAATAACGAGTAGTAACACTTTTATAGTTCATACATGCTTCAACTACTTAATAAATGATTGTATGATA GTTTTCAATGTAAGAGATTTCGATTATCCACAAACTTTAAAACACAGGGACAAAATTCTTGATATGCTTTCAACCGCTGCGTTTTGG ACCTATTCTTGACATGATATGACTACCATTTTGTTATTGTACGTGGGGCAGTTGACGTCTTATCATATGTCAAAGTCATTTGCGAAG CTTGGCAAGTTGCCAACTGACGAGATGCAGTAAAAAGAGATTGCCGTCTTGAAACTTTTTGTCCTTTTTTTTTTCCGGGGACTCTAC GAACCCTTTGTCCTACTGATTAATTTTGTACTGAATTTGGACAATTCAGATTTTAGTAGACAAGCGCGAGGAGGAAAAGAAATGACA AAAATTCCGATGGACAAGAAGATAGGAAAAAAAAAAAGCTTTCACCGATTTCCTAGACCGGAAAAAAGTCGTATGACATCAGAATGA AATTTTCAAGTTAGACAAGGACAAAATCAGGACAAATTGTAAAGATATAATAAACTATTTGATTCAGCGCCAATTTGCCCTTTTCCA TTCCATTAAATCTCTGTTCTCTCTTACTTATATGATGATTAGGTATCATCTGTATAAAACTCCTTTCTTAATTTCACTCTAAAGCAT CCCATAGAGAAGATCTTTCGGTTCGAAGACATTCCTACGCATAATAAGAATAGGAGGGAATAATGCCAGACAATCTATCATTACATT AGCGGCTCTTCAAAAAGATTGAACTCTCGCCAACTTATGGAATCTTCCAATGAGACCTTTGCGCCAAATAATGTGGATTTGGAAAAA GTATAAGTCATCTCAGAGTAATATAACTACCGAAGTTTATGAGGCATCGAGCTTTGAAGAAAAAGTAAGCTCAGAAAAACCTCAATA GCTCATTCTGGAAGAAAATCTATTATGAATATGTGGTCGTTGACAAATCAATCTTGGGTGTTTCTATTCTGGATTCATTTATGTACA CAGGACTTGAAGCCCGTCGAAAAAGAAAGGCGGGTTTGGTCCTGGTACAATTATTGTTACTTCTGGCTTGCTGAATGTTTCAATATC CACTTGGCAAATTGCAGCTACAGGTCTACAACTGGGTCTAAATTGGTGGCAGTGTTGGATAACAATTTGGATTGGGTACGGTTTCGT GTGCTTTTGTTGTTTTGGCCTCTAGAGTTGGATCTGCTTATCATTTGTCATTCCCTATATCATCTAGAGCATCATTCGGTATTTTCT ATATTGAATTTTCAAAAATTCTTACTTTTTTTTTGGATGGACGCAAAGAAGTTTAATAATCATATTACATGGCATTACCACCATATA TATCCATATCTAATCTTACTTATATGTTGTGGAAATGTAAAGAGCCCCATTATCTTAGCCTAAAAAAACCTTCTCTTTGGAACTTTC TAATACGCTTAACTGCTCATTGCTATATTGAAGTACGGATTAGAAGCCGCCGAGCGGGCGACAGCCCTCCGACGGAAGACTCTCCTC TGCGTCCTCGTCTTCACCGGTCGCGTTCCTGAAACGCAGATGTGCCTCGCGCCGCACTGCTCCGAACAATAAAGATTCTACAATACT CTTTTATGGTTATGAAGAGGAAAAATTGGCAGTAACCTGGCCCCACAAACCTTCAAATTAACGAATCAAATTAACAACCATAGGATG AATGCGATTAGTTTTTTAGCCTTATTTCTGGGGTAATTAATCAGCGAAGCGATGATTTTTGATCTATTAACAGATATATAAATGGAA GCTGCATAACCACTTTAACTAATACTTTCAACATTTTCAGTTTGTATTACTTCTTATTCAAATGTCATAAAAGTATCAACAAAAAAT TTAATATACCTCTATACTTTAACGTCAAGGAGAAAAAACTATAATGACTAAATCTCATTCAGAAGAAGTGATTGTACCTGAGTTCAA CTAGCGCAAAGGAATTACCAAGACCATTGGCCGAAAAGTGCCCGAGCATAATTAAGAAATTTATAAGCGCTTATGATGCTAAACCGG TTTGTTGCTAGATCGCCTGGTAGAGTCAATCTAATTGGTGAACATATTGATTATTGTGACTTCTCGGTTTTACCTTTAGCTATTGAT TGATATGCTTTGCGCCGTCAAAGTTTTGAACGAGAAAAATCCATCCATTACCTTAATAAATGCTGATCCCAAATTTGCTCAAAGGAA TCGATTTGCCGTTGGACGGTTCTTATGTCACAATTGATCCTTCTGTGTCGGACTGGTCTAATTACTTTAAATGTGGTCTCCATGTTG CACTCTTTTCTAAAGAAACTTGCACCGGAAAGGTTTGCCAGTGCTCCTCTGGCCGGGCTGCAAGTCTTCTGTGAGGGTGATGTACCA TGGCAGTGGATTGTCTTCTTCGGCCGCATTCATTTGTGCCGTTGCTTTAGCTGTTGTTAAAGCGAATATGGGCCCTGGTTATCATAT CCAAGCAAAATTTAATGCGTATTACGGTCGTTGCAGAACATTATGTTGGTGTTAACAATGGCGGTATGGATCAGGCTGCCTCTGTTT GGTGAGGAAGATCATGCTCTATACGTTGAGTTCAAACCGCAGTTGAAGGCTACTCCGTTTAAATTTCCGCAATTAAAAAACCATGAA TAGCTTTGTTATTGCGAACACCCTTGTTGTATCTAACAAGTTTGAAACCGCCCCAACCAACTATAATTTAAGAGTGGTAGAAGTCAC CAGCTGCAAATGTTTTAGCTGCCACGTACGGTGTTGTTTTACTTTCTGGAAAAGAAGGATCGAGCACGAATAAAGGTAATCTAAGAG TTCATGAACGTTTATTATGCCAGATATCACAACATTTCCACACCCTGGAACGGCGATATTGAATCCGGCATCGAACGGTTAACAAAG GCTAGTACTAGTTGAAGAGTCTCTCGCCAATAAGAAACAGGGCTTTAGTGTTGACGATGTCGCACAATCCTTGAATTGTTCTCGCGA AATTCACAAGAGACTACTTAACAACATCTCCAGTGAGATTTCAAGTCTTAAAGCTATATCAGAGGGCTAAGCATGTGTATTCTGAAT TTAAGAGTCTTGAAGGCTGTGAAATTAATGACTACAGCGAGCTTTACTGCCGACGAAGACTTTTTCAAGCAATTTGGTGCCTTGATG CGAGTCTCAAGCTTCTTGCGATAAACTTTACGAATGTTCTTGTCCAGAGATTGACAAAATTTGTTCCATTGCTTTGTCAAATGGATC ATGGTTCCCGTTTGACCGGAGCTGGCTGGGGTGGTTGTACTGTTCACTTGGTTCCAGGGGGCCCAAATGGCAACATAGAAAAGGTAA GAAGCCCTTGCCAATGAGTTCTACAAGGTCAAGTACCCTAAGATCACTGATGCTGAGCTAGAAAATGCTATCATCGTCTCTAAACCA ATTGGGCAGCTGTCTATATGAATTATAAGTATACTTCTTTTTTTTACTTTGTTCAGAACAACTTCTCATTTTTTTCTACTCATAACT AGCATCACAAAATACGCAATAATAACGAGTAGTAACACTTTTATAGTTCATACATGCTTCAACTACTTAATAAATGATTGTATGATA GTTTTCAATGTAAGAGATTTCGATTATCCACAAACTTTAAAACACAGGGACAAAATTCTTGATATGCTTTCAACCGCTGCGTTTTGG ACCTATTCTTGACATGATATGACTACCATTTTGTTATTGTACGTGGGGCAGTTGACGTCTTATCATATGTCAAAGTCATTTGCGAAG CTTGGCAAGTTGCCAACTGACGAGATGCAGTAAAAAGAGATTGCCGTCTTGAAACTTTTTGTCCTTTTTTTTTTCCGGGGACTCTAC GAACCCTTTGTCCTACTGATTAATTTTGTACTGAATTTGGACAATTCAGATTTTAGTAGACAAGCGCGAGGAGGAAAAGAAATGACA AAAATTCCGATGGACAAGAAGATAGGAAAAAAAAAAAGCTTTCACCGATTTCCTAGACCGGAAAAAAGTCGTATGACATCAGAATGA AATTTTCAAGTTAGACAAGGACAAAATCAGGACAAATTGTAAAGATATAATAAACTATTTGATTCAGCGCCAATTTGCCCTTTTCCA TTCCATTAAATCTCTGTTCTCTCTTACTTATATGATGATTAGGTATCATCTGTATAAAACTCCTTTCTTAATTTCACTCTAAAGCAT CCCATAGAGAAGATCTTTCGGTTCGAAGACATTCCTACGCATAATAAGAATAGGAGGGAATAATGCCAGACAATCTATCATTACATT AGCGGCTCTTCAAAAAGATTGAACTCTCGCCAACTTATGGAATCTTCCAATGAGACCTTTGCGCCAAATAATGTGGATTTGGAAAAA GTATAAGTCATCTCAGAGTAATATAACTACCGAAGTTTATGAGGCATCGAGCTTTGAAGAAAAAGTAAGCTCAGAAAAACCTCAATA GCTCATTCTGGAAGAAAATCTATTATGAATATGTGGTCGTTGACAAATCAATCTTGGGTGTTTCTATTCTGGATTCATTTATGTACA CAGGACTTGAAGCCCGTCGAAAAAGAAAGGCGGGTTTGGTCCTGGTACAATTATTGTTACTTCTGGCTTGCTGAATGTTTCAATATC CACTTGGCAAATTGCAGCTACAGGTCTACAACTGGGTCTAAATTGGTGGCAGTGTTGGATAACAATTTGGATTGGGTACGGTTTCGT GTGCTTTTGTTGTTTTGGCCTCTAGAGTTGGATCTGCTTATCATTTGTCATTCCCTATATCATCTAGAGCATCATTCGGTATTTTCT
Genes
Encode proteins
Regulatory motifs
Control gene expression
Building systems-level views of genomes and disease
Goal: A systems-level understanding of genomes and gene regulation:
- The regulators: Transcription factors, microRNAs, sequence specificities
- The regions: enhancers, promoters, and their tissue-specificity
- The targets: TFstargets, regulatorsenhancers, enhancersgenes
- The grammars: Interplay of multiple TFs prediction of gene expression
The parts list = Building blocks of gene regulatory networks Our tools: Comparative genomics & large-scale experimental datasets.
- Evolutionary signatures for coding/non-coding genes, microRNAs, motifs
- Chromatin signatures for regulatory regions and their tissue specificity
- Activity signatures for linking regulators enhancers target genes
- Predictive models for gene function, gene expression, chromatin state
Integrative models = Define roles in development, health, disease
Challenge: interpreting disease-associated variants
- GWAS, case-control,… reveal disease-associated variants
Molecular mechanism, cell-type specificity, drug targets
- Challenges towards interpreting disease variants
– Find ‘true’ causative SNP among many candidates in LD – Use ‘causal’ variant: predict function, pathway, drug targets – Non-coding variant: type of function, cell type of activity – Regulatory variant: upstream regulators, downstream targets
- This talk: genomics tools for addressing these challenges
CATGACTG CATGCCTG Disease-associated variant (SNP/CNV/…) Gene annotation (Coding, 5’/3’UTR, RNAs) Evolutionary signatures Non-coding annotation Chromatin signatures Roles in gene/chromatin regulation Activator/repressor signatures Other evidence of function Signatures of selection (sp/pop)
Recombination breakpoints
Family Inheritance Me vs. my brother
My dad Dad’s mom Mom’s dad
Human ancestry Disease risk Genomics: Regions mechanisms drugs Systems: genes combinations pathways