Neutron stars as superfluid laboratories !"#$ %&'()$$*& - - PowerPoint PPT Presentation
Neutron stars as superfluid laboratories !"#$ %&'()$$*& - - PowerPoint PPT Presentation
Neutron stars as superfluid laboratories !"#$ %&'()$$*& +,(-+,(*).-/,0##(&1( 20&+-+*-3$(-0$+)*&*4"/0#-*5$()60+"*&$-+*-7)*5(-40++()-0+-$37)0&3/#(0) '(&$"+"($8 %-94"&"40#:
+,(-+,(*).-/,0##(&1(
20&+-+*-3$(-0$+)*&*4"/0#-*5$()60+"*&$-+*-7)*5(-40++()-0+-$37)0&3/#(0) '(&$"+"($8 %-94"&"40#: +,(*).-4*'(#-)(;3")($<- = $37)0&3/#(0) (;30+"*&-*>-$+0+(- ?,.7()*&$@-;30)A$-(+/8B- = (#0$+"/-/)3$+ ?&(3+)*&-$37()>#3"'C6*)+"/($B = 401&(+"/->"(#'- ?/*&>"13)0+"*&@-/3))(&+$DB = +(47()0+3)(-7)*>"#($-------------- ?(E*+"/-/**#"&1-4(/,0&"$4$DB = $37()>#3"'F$37()/*&'3/+*)$- ?6*)+"/($-6$ >#3E-+35($DB = )*+0+"*&-?60)"*3$-"&$+05"#"+"($B = )(#0+"6"$+"/-1)06"+.
[courtesy Dany Page]
Theory: G"&/(-#0+(-HIJKL$@-&3/#(0)-7,.$"/$- /0#/3#0+"*&$-"&'"/0+(-9MNGO#"A(: 70")"&1- 107$->*)-&(3+)*&$-0&'-7)*+*&$8 Exotica: P((7-/*)(-40.-/*&+0"&-$37()>#3"' ,.7()*&$-0&'F*)-/*#*3) $37()/*&'3/+"&1- '(/*&>"&(' ;30)A$Q-7,0$($-R,"/,-0##*R- (E*+"/-70")"&1-$+0+($8 G"&/(-40+3)(-&(3+)*&-$+0)$-0)(-9/*#': ?HKSTUU-VW()4"XHKHYTB-+,(.-$,*3#'-5(
$37()>#3"'"+.
("+,()-$*#"'-*)-$37()>#3"'8 Remark: Z3$+ /*&$"'()-$70+"0#-7,0$(-+)0&$"+"*&$-?5*3&'0).-#0.()$-(+/(+()0B8
[NA, Comer & Glampedakis Nucl Phys A 763, 212 (2005)]
%$$34(-+,0+: = [#(/+)*&$F43*&$ "&-+,(-/*)(-0)(-/*37#('-+*-+,(- 7)*+*&$-*&-6().-$,*)+-+"4($/0#($8 = \*)+"/($-0&'->#3E+35($ 0)(-$3>>"/"(&+#.-'(&$(-+,0+-0- $4**+,O06()01"&1-/0&-5(-7()>*)4('8 V,(-$.$+(4-"$-)('3/('-+*-0-+R*O>#3"'-4*'(#8 ]&(->#3"'-"$-+,(-$37()>#3"' &(3+)*&$-"&-+,(-"&&()-/)3$+-0&'-/*)(@-0&'-+,(-*+,()- >#3"'-"$-0-/*&1#*4()0+(-*>-0##-/,0)1('-/*&$+"+3(&+$8 V,(-(;30+"*&$-*>-4*+"*&-?0&0#*1*3$-+*-^0&'03L$-4*'(#->*)-$37()>#3"' _(#"34B- /0&-5(-'()"6('->)*4-0-60)"0+"*&0# 7)"&/"7#(8-V,(-4*'(#-/0&-5(-1(&()0#"`('-+*- (6(&-4*)(-/*47#(EF(E*+"/-$(++"&1$8
+R*-9>#3"'$:
[NA & Comer Living Reviews 2007]
a$(>3#-+*-/*470)(-0&'-/*&+)0$+-+*-_(#"34< W*)-b_(-+,(-+R*->#3"'$-)(7)($(&+-+,(- /*&'(&$0+(-0&'-(E/"+0+"*&$8 c&-+,(-?$"47#($+B-&(3+)*&-$+0)-/0$(-R(-,06(- `()*-+(47()0+3)(-0&'-0-4"E+3)(-*>- = $37()>#3"' &(3+)*&$ = $37()/*&'3/+"&1-7)*+*&-?C-(#(/+)*&$B %+->"&"+(-+(47()0+3)(-R(-43$+-0#$*-0//*3&+- >*)-(E/"+0+"*&$-0&'-+,(-0$$*/"0+('-(&+)*7.8- V,"$-7)*5#(4-"$->0)->)*4-(0$.d Some good news: V,(-50$"/-43#+"O>#3"'-0$7(/+$-0&'- +,(-6*)+(E-'.&04"/$-0)(-#"A(#.-+*-5(- $"4"#0)-"&-+,(-+R*-/0$($8-N0&-0#$*- #(0)&->)*4-0+*4"/-/*&'(&$0+($8
#05*)0+*).-$.$+(4$
Note: Z0.-5(-)(#(60&+-+*-/*470)(- +*-4"E+3)($-*>-b_(-0&'-e_(8
(;30+"*&$-*>-4*+"*&
V,(-(;30+"*&$-'($/)"5"&1-0-$37()>#3"' &(3+)*&-$+0)-+0A(-+,(->*)4-?E-f-.- 0)(-&-*)-7B<
x x x
( ) 0
i t i
n n v
- x
yx x x x x x
( ) ( )
j j t j i i j i i
v p w v f
- _()(-R(-,06(-'(>"&('-+,(-)(#0+"6(-6(#*/"+.----------------------
0&'-+,(-4*4(&+0 0)(-1"6(&-5.
yx y x i i i
w v v
- V,"$-(&/*'($-+,(-9(&+)0"&4(&+-(>>(/+:@-'3(-+*-R,"/,-+,(-6(#*/"+.-*>-(0/,-
>#3"'-'*($-&*+-,06(-+*-5(-70)0##(#-+*-"+$-4*4(&+348- N0&-5(-+,*31,+-*>-"&-+()4$-*>-0&-9(>>(/+"6(-40$$:Q
* p p p p p
( ) n m m
- Remark: g(/(&+-/0#/3#0+"*&$-$311($+-+,0+-+,(-(>>(/+"6(-&(3+)*& 40$$-40.-5(-
6().-#0)1(-"&-+,(-"&&()-/)3$+-*>-+,(-$+0)8-
x x yx x i i i
p v w
- [NA & Comer CQG 23, 5505 (2006)]
V,(-7)($(&/(-*>-6*)+"/($-#(0'$-+*-943+30#->)"/+"*&:8 G+0&'0)'->*)4-?>*)-0-$+)0"1,+-6*)+(E-0))0.BQ R,()(
43+30#->)"/+"*&
2 mf n np n n np 2 2
1 1
j klm j k i ijk l m ijk
R R f w w R R
- n
n i ijk j k
p
- Possibilities:
(#(/+)*&-$/0++()"&1-*>>-6*)+"/($-#(0'$-+*-RUUH 6*)+(E-/#3$+()$-#(0'-+*-RhhH 6*)+(EF>#3E+35( "&+()0/+"*&D V,(@-3$30##.-&(1#(/+('@-$+)*&1-')01-)(1"4(-#(0'$-+*-"&+()($+"&1-'.&04"/$8
[NA, Sidery & Comer MNRAS 368, 162 (2006)]
*5$()60+"*&$
]5$()60+"*&0#-$377*)+->)*4-91#"+/,($: "&-40&.-.*3&1-&(3+)*&-$+0)$8- V,(-$+0&'0)'-4*'(#->*)-+,($(-(6(&+$-"$-50$('-*&-+)0&$>()-*>-0&13#0)- 4*4(&+34->)*4-0-$37()>#3"' /*47*&(&+-+*-+,(-/)3$+8- ]5$()60+"*&$-$311($+--3&7"&&"&1-*>-6*)+"/($-0+-)(#0+"6(-)*+0+"*&
p
- 5 10 4
]3)-3&'()$+0&'"&1-"$@-,*R(6()@->0)->)*4-$0+"$>0/+*).8- c&-70)+"/3#0)@-R(-'*-&*+-A&*R-R,0+-+)"11()$ 0-1#"+/,8 i +,(-/)3$+-$#*R$-'*R&-'3(-+*-401&(+"/-5)0A"&1 i +,(-$37()>#3"' /0&-*&#.-$7"&-'*R&-">- 6*)+"/($---------------------- 4*6(-*3+R0)'$-- i ">-+,(-6*)+"/($-0)(-7"&&('-+*-+,(-/)3$+@- +,(- $37()>#3"' #01$-5(,"&'- i 0+-$*4(-/)"+"/0#-#(6(#@-0-#0)1(-&345()-*>-6*)+"/($-0)(- )(#(0$('8-%$-0-)($3#+-+,(-/)3$+-"$-$73&-378-
G+0&'0)'->*)4->*)-43+30#->)"/+"*&-0$$34($-0-$+)0"1,+-6*)+(E-0))0.8 ^(0'$-+*-0-4*'(#-+,0+-7)('"/+$-+,0+-+,(-$.$+(4-(6*#6($-0//*)'"&1 +*- G"&/(-+,"$-"$-43/,->0$+()-+,0&-+,(-*5$()6('-)(#0E0+"*&-+"4(-"&@->*)-(E047#(@- +,(-\(#0-73#$0)-?R((A$F4*&+,$B@-1#"+/,($-40.-&*+-5(-0$$*/"0+('-R"+,-+,(- $+0)L$-/*)(d Note: V,(-43+30#->)"/+"*&-"$-43/,-R(0A()-"&-+,(-/)3$+@-$*-+,(-)(#0E0+"*&- +"4(-R*3#'-5(-#*&1()8
n * n p np np v p p p p
... ... ...
t i i t i i t i i
n p f m B n w w n p f m x
- 2
1 6 1/6 * p p * 14 3 p p
10 ( ) 0.05 10 g cm
d
m x t P s m m
- >*##*R"&1-0-1#"+/,-(6(&+8-V,"$-/*))($7*&'$-+*-0-+.7"/0#-/*37#"&1 +"4($/0#(-
)(#0E0+"*&
V,(&-+,(-$.$+(4-"$-+3)53#(&+-?*6()R,(#4"&1-(6"'(&/(->)*4-#05-(E7()"4(&+$B@- 0&'-+,(-43+30#->)"/+"*&-40.-,06(-0-'">>()(&+->*)4Q
2 2 3 2 pn n 1 pn 2
8 3
i i
f B w w
- V,"$-#(0'$-+*-&*&O(E7*&(&+"0#-)(#0E0+"*&-?#*/0##.B@-$*-R(-&(('-$"43#0+"*&$d
V,"$-$"47#(-4*'(#-40.@-,*R(6()@-5(-9R)*&1:d c>-+,()(-"$-0-#0)1(-$/0#(->#*R-0#*&1 +,(-6*)+(E-0))0.@-+,(&-$,*)+-R06(#(&1+,- "&()+"0#-4*'($-5(/*4(-3&$+05#(8-
+3)53#(&/(
[NA, Sidery & Comer MNRAS 381, 747 (2007)]
$37()>#3"' "&$+05"#"+.
j#*50#-)O4*'(-/0#/3#0+"*&->*)-4*'(#-R"+,-43+30#->)"/+"*&-0&'-'">>()(&+-- 50/A1)*3&'-)*+0+"*&-)0+($-?>")$+-+"4(kB8- ^0)1(-m 4*'($-?$,*)+-R06(O#(&1+,B- 5(/*4(-'.&04"/0##. 3&$+05#(- 5(.*&'-/)"+"/0#-)*+0+"*&0#-#01-"&- $.$+(4-R"+,-$+)*&1 /*37#"&18 N*3#'-+,"$-5(-+,(-4(/,0&"$4-+,0+- +)"11()$-#0)1(-1#"+/,($D M0#0&/(-4*'(-1)*R+,-0&'-$,(0)- 6"$/*$"+.-'047"&1-+*-1(+Q
2/3 4/3 n p 5 8 p critical
6 10 0.1s 10 K P T
- Note<-l*$$"5#(-#"&A-5(+R((&-*$/"##0+"*&-4*'($-0&'-6*)+(E-+3)53#(&/(8
[Glampedakis & NA PRL 102, 141101 (2009)]
W)((-7)(/($$"*&-"$-+,(-4*$+-1(&()0#-4*+"*&-*>-0-$*#"'-5*'.8-?9N,0&'#()-R*55#(:B !(3+)*&-$+0)-R"##-7)(/($$ ">-+,(-/)3$+-"$-'(>*)4('-"&-$*4(-R0.8-[E7(/+-$40##- '(>*)40+"*&$-0&'-#*&1-7()"*' 7)(/($$"*&8
>)((-7)(/($$"*&
G+)*&1($+-*5$()60+"*&0#-(6"'(&/(-?DB<- HKKI'-?*)-JKK'B-7()"*'"/"+.-"&-lGg-MHSYSOHH G"&/(-+,(-7)(/($$"*&-4*+"*&-"$-0-&*)40#-4*'(-*>-+,(-/*37#('-/*)(O/)3$+-$.$+(4- "+-'(7(&'$-*&-+,(-"&+()"*)-'.&04"/$8-
[Jones & NA MNRAS 324, 811 (2001)]
>0$+-7)(/($$"*&D
^*&1-7()"*'-7)(/($$"*&-"$-&*+-7*$$"5#(-">- +,()(-"$-$"1&">"/0&+-7"&&"&1-5(+R((&-6*)+"/($- 0&'-401&(+"/->#3E+35($ "&-+,(-$+0)L$-/*)(8- ]5$()60+"*&$-"&'"/0+(-+,0+-+,(-/*)(-"$-&*+-0- +.7(-cc-$37()/*&'3/+*)D l(),07$@-53+d %-#*/0#-0&0#.$"$-$,*R$-+,0+-$,*)+- R06(#(&1+,-R06($-40.-5(-3&$+05#(-"&-0- 7)(/($$"&1 $+0)8-G+)*&1-/*37#"&1F>0$+- 7)(/($$"*&-4*+"*&-"$-1(&()"/0##. 3&$+05#(8- Z0.-(E7#0"&-R,.-7)(/($$"&1 &(3+)*&-$+0)$-0)(-)0)(8 Note<-2(-&(('-+*-/*&$"'()-+,(-,.')*'.&04"/$-0$$$*/"0+(' R"+,-7)(/($$"*&8- V,"$-"$-0-6().-,0)'-7)*5#(4-1"6(&-+,(-)0&1(-*>-+"4($/0#($-"&6*#6('8
[Glampedakis, NA & Jones PRL 100, 081101 (2008)]
0.001 0.01 0.1 nb [fm
- 3]
4 8 12 16 20 mn /mn 10
12
10
13
10
14
ρ [g/cm
3]
0.5 1 1.5
*
χ
−1/2
xn (vA/vs)
2
mn/mn
*
401&(+0) $("$4*#*1.
]$/"##0+"*&$-$((&-"&-+,(-+0"#$-*>-Gjg->#0)($-40.- 5(-0$$*/"0+('-R"+,-/)3$+-4*'($8- c>-$*@-*5$()6('-$7(/+)34-/*&$+)0"&$-+,(-(;30+"*&- *>-$+0+(-?0+-#(0$+-"&-7)"&/"7#(B8 W3&'04(&+0#-4*'($-?'">>()(&+-43#+"7*#($B-0&'-0- $"&1#(-*6()+*&(-7)*6"'(-0-)(#0+"6(#.-$+)*&1- /*&$+)0"&+8- V,(-$37()>#3"' "&-+,(-/)3$+-0>>(/+$-+,(-*$/"##0+"*&$Q- (&/*'($-+,(-(>>(/+"6(-40$$ *>-+,(->)((-&(3+)*&$8- V,"$-40.-5(-0-YKm-(>>(/+8
2 2 2 c
x
- [NA, Glampedakis & Samuelsson MNRAS 396, 894 (2009)]
\0)"*3$-N*#*3)OW#06*3)O^*/A(' ;30)A-7,0$($-7)*6"'(-"&+()($+"&1-/,0##(&1($8
;30)A$
_"()0)/,.-*>-4*'(#$-R"+,-"&/)(0$"&1-/*47#(E"+.Q H8 N*&'(&$0+(-C-40$$#($$ (E/"+0+"*&$-?7,*&*&$B-- ?[$$(&+"0##.-b_(dB Y8 9V,()40#-A0*&$: !(('-0''"+"*&0#@-40$$"6(@->#3"'-/*47*&(&+- ?/*37#"&1-+*-7,*&*&$DB e8 T0*& /*&'(&$0+(-?NW^OTKB g(;3")($-0-$(/*&'-/*&'(&$0+(-0&'-0&*+,()-$(+- *>-+,()40#-(E/"+0+"*&$-?6*)+"/($DB %-9&0+3)0#: 60)"0+"*&0# 4*'(#->*)-b_( R*3#'-'"$+"&13"$,-+,(-0+*4$ >)*4-+,(- 40$$#($$ (&+)*7. ?+,(-(E/"+0+"*&$B8-V,(&-R(-,06( [&+)*7.-(&+)0"&4(&+ (&/*'($-9&*)40#->#3"': '(&$"+.8
n n n sn n s ns n
( )
i i i i i i
mnp mn v w mn w
- n
ijk j k